سفر دشوار حامد کرزی به آمریکا

احمد شجاع

تحلیلگر مسائل سیاسی

به روز شده:  14:28 گرينويچ - پنج شنبه 10 ژانويه 2013 - 21 دی 1391

حامد کرزی برای گفت‌و‌گو با دولت آمریکا به این کشور سفر کرده است

سفر حامد کرزی رئیس جمهور افغانستان به واشنگتن در یک مقطع زمانی حساس صورت می‌گیرد. بدون شک، این بازدید آقای کرزی از واشنگتن یکی از مهمترین سفرهای وی برای افغانستان به شمار می‌رود. اما این سفر را باید در چارچوب پیشینه‌ روابط کرزی و اوباما ارزیابی کرد.

وقتی اوباما برای بار اول در سال ۲۰۰۸ انتخاب شد، فساد اداری در حکومت افغانستان و نبود اراده راسخ در حکومت کرزی برای مبارزه جدی علیه با این پدیده یکی از چالش‌های اساسی در عرصه روابط میان آمریکا و افغانستان از سوی واشنگتن دیده می‌شد.

مطالب مرتبط

• کرزی و اوباما درباره پیمان امنیتی آمریکا و افغانستان گفتگو می‌کنند
• حامد کرزی برای گفت‌وگو با باراک اوباما رهسپار آمریکا شد
• کرزی: در مذاکرات با آمریکا منفعت متقابل در نظر گرفته ‌می‌شود

لینک‌های مرتبط

موضوعات مرتبط

• سیاست افغانستان

بنابر این، باراک اوباما کوشید تا بر آرئیس جمهور افغانستان فشار وارد کند تا از فساد اداری که موجب ضایع شدن کمک‌های مالی آمریکا به افغانستان می‌شد، جلوگیری کند.
فشار‌های اوباما و عدم حمایت او‌ از کرزی در انتخابات ریاست جمهوری ۲۰۰۹ موجب آن شد که کرزی مواضع رئیس جمهوری آمریکا را تلاش برای جلوگیری از به قدرت رسیدن خودش بداند.
به همین دلایل، وقتی کرزی دوباره به قدرت رسید، تنش میان دو رئیس جمهوری به اوج رسیده بود. باراک اوباما، آقای کرزی را به عنوان رهبری ضعیف و آغشته به فساد اداری می‌دید و کرزی، اوباما را به عنوان رقیبی می‌دید که در پی‌ تضعیف حکومتش است.

خواست‌های متفاوت

بیشتر از چهار سال از آن زمان می‌گذرد اما فضای خصمانه میان کرزی و اوباما کاملا از بین نرفته است. حکومت افغانستان نه‌ تنها همچنان با چالش‌های فساد روبرو است، بلکه حامد کرزی در این اواخر تلاش داشته است که فساد در افغانستان را پدیده‌ای خارجی‌ معرفی کند.
در همین حال، حامد کرزی در شرایطی به آمریکا می‌رود که افغانستان به کمک‌های مالی و نظامی آمریکا به شدت وابسته است اما آمریکا، به دلیل مشکلات اقتصادی در داخل و خستگی از دوازده سال جنگ، دیگر توانایی و تمایل چندان زیادی برای کمک‌های دراز مدت بیشتر به افغانستان ندارد.
از اظهارات مقام‌های افغانستان پیداست که این سفر بیشتر برای در میان گذاشتن خواست‌ها و نیازهای افغانستان در عرصهٔ اقتصاد، دفاع و تجهیزات نظامی است تا برای ‌یک معامله سیاسی. در مقابل برای آمریکا موضوع اصلی گفت‌و‌گو، پایگاه‌های نظامی و مصونیت سربازان آمریکایی است.
شرایط مصونیت قضائی سربازان آمریکایی در عراق هم یکی از نکات داغ میان دو کشور بود. اما پس از عدم موافقت عراق، آمریکا سربازانش را از آن کشور خارج کرد.
در ضمن، گفتمان کنونی در واشنگتن حاکی‌ از آن است که نهادهای سیاستگذار و دفاعی آمریکا خروج کامل نیروهای این کشور را از افغانستان به عنوان ‌یک انتخاب احتمالی‌ بررسی می‌کنند. این ارزیابی و سابقه‌ تاریخی‌ آمریکا در عراق این نگاه را تقویت می کند که پایگاه های نظامی در افغانستان برای آمریکا از اهمیتی که دولتمردن افغانستان فکر می کنند برخوردار نیست.
برای همین، این مقطع تاریخی، برای افغانستان اهمیتی حیاتی دارد؛ در حالی که برعکس برای آمریکا ۲۰۱۴، پایان ‌یک مأموریت طولانی، خونین و پر مصرف است. آمریکا سعی‌ دارد تا با کمترین هزینه مالی و جانی از افغانستان طوری خارج شود که پایان جنگ را رسانه ها و تاریخ نگاران شکست نظامی قلمداد نکنند.

"آقای کرزی نگران قضاوت جهان در مورد مبارزه او علیه تروریسم است، نگران مقایسه دستاوردهای او با دیگر رهبرانی که از قندهار، زادگاهش برخاسته اند، هست. در آخر حامد کرزی نگران آن است که افغانستانی را که بعد از ۱۲ سال به رهبر جدیدی واگذار خواهد کرد، چی افغانستانی خواهد بود؛ ضعیف و درگیر جنگ و یا قوی و با ثبات؟ "

احمد شجاع

از ‌یک سو مشکلات اقتصادی و خستگی از جنگ، و از سوی دیگر تنش‌ها میان افغانستان و همسایگانش، بویژه پاکستان؛ آمریکا را وادار می‌کند تا توانایی‌های نیرو‌های افغان را نه‌ تنها نسبتا محدود نگهدارد بلکه در دراز مدت کاهش هم بدهد. پس خواست‌ کرزی، به خصوص در ارتباط با ‌یک نیروی قدرتمند هوایی، به احتمال زیاد برآورده نخواهد شد.
در کنار این مسائل، سفر آقای کرزی به آمریکا برای سربازان ارتش ملی‌، که علیه شورشگران شجاعانه می‌جنگند، نیز حیاتی است. نظر به ارزیابی وزارت دفاع آمریکا و اظهارات مقام‌های افغان، سربازان افغان هنوز هم نیاز به آموزش و مشاوره دارند. اما سناریو‌های زیر بحث در واشنگتن، که حاکی‌ از اخراج کامل تا بجا ماندن ۹،۰۰۰ سرباز می‌باشند، برای نیرو‌های افغان امیدوار کننده نیست.

میراث رهبر

اما برای رئیس جمهور کرزی، این سفر نه‌ تنها اهمیت سیاسی دارد بلکه او‌ خواهد کوشید تا در آخرین سال ریاست جمهوری اش از این سفر پر سر و صدا استفاده نموده و میراث و ثمره‌ ده ساله قدرتش را شکل دهد. زیرا او نگران قضاوت مردم در مورد عملکرد نزدیک به ۱۲ ساله خودش هست.
آقای کرزی نگران قضاوت جهان در مورد مبارزه او علیه تروریسم است، نگران مقایسه دستاوردهای او با دیگر رهبرانی که از قندهار، زادگاهش برخاسته اند، نیز هست. در آخر حامد کرزی نگران آن است که افغانستانی را که بعد از ۱۲ سال به رهبر جدیدی واگذار خواهد کرد، چگونه افغانستانی خواهد بود؛ ضعیف و درگیر جنگ و یا قوی و با ثبات؟
از همین رو کرزی از سنت‌های محلی مثل لویه جرگه استفاده کرده و کوشیده است تا تلاشهای زیادی را در جهت مذاکرات با شورشیان و تحکیم بخشیدن صلح به خرچ دهد هرچند که شورشیان پاسخ اقدامات صلح را با تفنگ داده اند.
در عین حال، آقای کرزی می کوشد تا تعهدات نظامی دراز مدت آمریکا را بدست آورد.
اما از یکسو طالبان هشدار داده اند که حتی اگر ‌یک سرباز خارجی‌ پس از ۲۰۱۴ در نتیجه معامله این سفر باقی‌ بماند آنها جنگ را ادامه خواهند داد، از سوی دیگر تنها برگ برنده افغانستان در این سفر پایگاه‌های نظامی برای آمریکا می‌باشد. این تضاد میان شرایط طالبان با شرایط ثبات نمایانگر این است که حامد کرزی سفری بسی دشوار و طولانی در پیش دارد.